รายละเอียดครูภูมิปัญญาไทย

ครูภูมิปัญญาไทย

นายทองคำ สายสะอาด

ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การอนุรักษ์ป่าดงใหญ่

ผลงาน

องค์ความรู้ นอกจากการสร้างจิตสำนึกขององค์กรในหมู่บ้านแล้ว การสร้างกฎกติกาก็เป็นส่วนสำคัญในการฟื้นฟูป่า เพราะกำหนดให้มีการปลูกป่าชุมชน การปลูกป่าในเชิงพาณิชย์ เช่น การปลูกไผ่ตง การปลูกหวาย เป็นต้น ซึ่งการส่งเสริมข้อนี้มีอยู่ในกฎกติการักษาป่าดงใหญ่ด้วยเช่นกัน ต่อมาป่าดงใหญ่เริ่มมีความอุดมสมบูรณ์กลับคืนมาราษฎร์ในชุมชนเลิกทำไร่มัน ไร่ปอ สัตว์ป่าก็เริ่มคืนสู่สภาพแวดล้อม กลับมาเป็นเช่นเดิม ระบบนิเวศวิทยาที่เคยสูญเสีย ความสมดุลก็กลับเข้าสู่สภาวะปกติ กลับกลายเป็นป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ขึ้นเรื่อย ๆ การที่ป่าดงใหญ่กลับมาสู่สภาพเดิมนี้เนื่องจากราษฏร์ในชุมชนเริ่มมีจิตสำนึก รักป่า รู้คุณค่าของป่าไม้ และเริ่มเรียนรู้การอยู่ร่วมกับป่า เหมือนที่ครูทองคำยืนยันว่า คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้ ปัจจุบันป่าดงใหญ่เปรียบเสมือนห้างสรรพสินค้าของชุมชน เพราะมีความอุดมสมบูรณ์ ก่อนที่ชุมชนจะได้ป่าที่อุดมสมบูรณ์กลับคืนมา ก็ต้องผ่านการทดลองปลูกป่าเสริมในพื้นที่ที่เสื่อมโทรมจากไร่มัน ไร่ปอ ในช่วงแรกกล้าไม้ที่นำมาปลูก เช่น ต้นมะค่า ต้นแต้ ต้นประดู่ ต้นขี้เหล็ก ต้นสัก แต่ก็ไม่ได้ผลเท่าที่ควรเนื่องจากช่วงฤดูแล้งจะทำให้กล้าไม้ที่นำมาปลูกตายเหลืออยู่ประมาณ ๑% ไม่คุ้มกับการลงทุน ครูทองคำจึงได้นำแนวคิดและเกิดเป็นองค์ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ป่าดงใหญ่ ได้แก่ การให้ชุมชนดูแลรักษาป่าธรรมชาติที่มีอยู่ไม่ให้ถูกทำลาย และไม่ให้นำรถมาบุกเบิกพื้นที่ทำกิน รวมทั้งมีการป้องกันไฟป่าอย่างเข้มงวด ภายในระยะเวลา ๓ ปี ต้นไม้ในป่าก็กลับมาอุดมสมบูรณ์โดยธรรมชาติของป่าเอง เมื่อป่ามีความอุดมสมบูรณ์กลับมา สิ่งที่ต้องดูแลเป็นอย่างยิ่งต่อไปก็คือ วิธีการและเทคนิคการจูงใจไม่ให้ราษฎร์หรือคนในชุมชนเผาป่าอย่างเด็ดขาด วิธีการสำคัญก็คือการปลูกป่าเชิงพาณิชย์ โดยการนำหวายดงและไผ่ตงปลูกเสริมในป่า เพื่อให้ราษฎร์สามารถนำไปใชประโยชน์ด้านการบริโภค ทำให้เกิดแรงจูงใจให้ช่วยกันเป็นหูเป็นตาดูแลรักษามิให้เกิดไฟป่าขึ้น รวมทั้งเป็นการเพิ่มปริมาณของป่าอีกด้วย ผลงานโดดเด่น ครูทองคำ สายสะอาด เป็นผู้นำในการอนุรักษ์ป่าดงใหญ่ ภายใต้แนวคิด “คนกับป่าอยู่ร่วมกันได้” โดยร่วมกันกำหนดกฎกติกาในการใช้ประโยชน์จากป่า ทำให้สภาพป่าดงใหญ่มีความอุดมสมบูรณ์กลับคืนมาอย่างรวดเร็ว จากความร่วมมือของบ้าน วัด และโรงเรียน ด้วยวิธีให้ธรรมชาติเกื้อกูลกันและป้องกันไม่ให้คนบุกรุกทำลายผลสำเร็จจากการดำเนินงาน ทำให้ได้รับรางวัลมากมาย เช่น รางวัลถ้วยพระราชทานพร้อมเงินรางวัล ๑๐๐,๐๐๐ บาท “การประกวดป่าชุมชนดีเด่น” จากสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ต่อมาทางราชการได้กำหนดเป็นแนวทางในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยกำหนดเป็นนโยบายระดับประเทศ

ที่อยู่

84 หมู่ 1 ตำบลสร้างถ่อน้อย อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ ไปรษณีย์ 37240

<< ย้อนกลับ